Instytut Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Instytut Kultury Willa Decjusza zapraszają na I Międzynarodową Konferencję Naukową pt. Zwierzęta w historii i kulturze czasów dawnych (XVI-XIX wiek), która odbędzie się w Krakowie w dniach 15-16 października 2026 r.
Społeczeństwa epok dawnych funkcjonowały w ścisłej relacji ze światem zwierzęcym – zarówno ze względu na znaczenie gospodarcze i militarne zwierząt, jak i ich silną obecność w kulturze minionych epok. Dotychczasowe badania historyczne koncentrowały się jednak przede wszystkim na użytkowym wymiarze tej relacji, często pomijając inne aspekty obecności zwierząt w świecie człowieka. Wobec dynamicznego rozwoju nowych kierunków badawczych zasadne staje się ponowne podjęcie refleksji nad obecnością zwierząt w dziejach, ujmowanej w szerokiej perspektywie społeczno-kulturowej, oraz zaproszenie do dyskusji nad różnorodnymi formami koegzystencji ludzi i zwierząt. Rozwijający się w dyskursie anglosaskim nurt Animal Human Relations stanowi tu ważny punkt odniesienia i inspirację badawczą, wskazując na obszary dotąd słabo rozpoznane w polskiej historiografii i refleksji humanistycznej.
Celem konferencji jest stworzenie przestrzeni do interdyscyplinarnej i otwartej dyskusji nad dotychczasowymi jak i nowymi kierunkami badań nad rolą zwierząt w społeczeństwach epok dawnych, a także pogłębienie refleksji metodologicznej nad sposobami ich badania. Organizatorzy zapraszają do udziału badaczy reprezentujących różne dyscypliny, zainteresowanych obecnością zwierząt w codziennym życiu, gospodarce i praktykach kulturowych epok dawnych, a także ich funkcjonowaniem w dyskursach religijnych, naukowych, artystycznych i literackich. Interesują nas również badania nad relacjami ludzi i zwierząt mogą inspirować współczesne sposoby nauczania historii i humanistyki. Interesują nas również badania nad tym, w jaki sposób refleksja nad relacjami ludzi i zwierząt może inspirować współczesne sposoby nauczania historii i humanistyki. Organizatorzy przewidują możliwość zgłoszeń w formie posterów, w szczególności dla doktorantów i młodych badaczy.
Konferencja odbędzie się w Willi Decjusza – jednym z najważniejszych renesansowych zespołów willowo-parkowych w Polsce, wzniesionym w XVI wieku jako rezydencja humanisty Justusa Ludwika Decjusza. Powstała w kręgu renesansowego humanizmu Willa od początku była przestrzenią dialogu i wymiany myśli. Idea refleksji nad miejscem człowieka w porządku natury, tak istotna dla humanizmu, stanowi znaczący kontekst dla podejmowanej podczas konferencji debaty nad relacjami ludzi i zwierząt. Konferencja planowana jest jako pierwsza edycja cyklicznego przedsięwzięcia naukowego, którego celem jest długofalowe rozwijanie badań nad relacjami człowieka i zwierząt w perspektywie historycznej oraz interdyscyplinarnej.
Zapraszamy do dyskusji i proponujemy następujące obszary badawcze:
1. Zwierzęta w źródłach nowożytnych oraz w historiografii – problemy metodologiczne i interpretacyjne
2. Relacje człowiek–zwierzę w epoce nowożytnej i w XIX wieku – zależności społeczne, kulturowe, emocjonalne i ekonomiczne 3. Zwierzęta domowe jako towarzysze człowieka – psy, koty, ptaki i inni ulubieńcy w codziennym życiu
4. Polowania i hodowla zwierząt w epoce nowożytnej i XIX wieku – praktyki, organizacja, rywalizacja i ich znaczenie społeczne 5. Dobrostan zwierząt oraz rozwój opieki i weterynarii w epoce nowożytnej i XIX wieku
6. Relacje ludzi i zwierząt jako przedmiot regulacji prawnych – wczesne formy ochrony zwierząt
7. Zwierzęta w kulturze symbolicznej – sztuka, ikonografia, heraldyka i rytuały jako elementy relacji ludzi i zwierząt
8. Zwierzęta w dyskursach moralizatorskich – kazania, mowy, publicystyka
9. Symbolika zwierząt w myśli religijnej i politycznej – kazania, mowy, publicystyka
10. Zwierzęta w narracjach, przysłowiach i języku potocznym jako element relacji społecznych
11. Zwierzęta w świecie dziecka i uczenie relacji ze światem ożywionym: zwierzęta w wychowaniu i zabawkach
12. Rola perspektyw nieantropocentrycznych w kształtowaniu współczesnej edukacji i narracji muzealnych.
Inspiracją dla takiego zakresu konferencji stały się badania realizowane w ramach projektu Narodowego Centrum Nauki „Koń jako semiofor w kulturze szlacheckiej XVIII w.”, (UMO nr 2025/09/X/HS3/00618) realizowanego na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej, jak i badania nad dziejami psa w kulturze nowożytnej, rozwijane w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego.
Opłata konferencyjna wynosi 380 zł. Dla doktorantów przewidziana jest obniżona opłata w wysokości 200 zł. Opłata obejmuje przerwy lunchowe i kawowe oraz druk materiałów konferencyjnych. Organizatorzy nie pokrywają kosztów przejazdów i zakwaterowania. Zapraszamy do zgłaszania tytułów i abstraktów poprzez formularz Forms (https://forms.gle/SRK2kTL41Zv5y3VS7)
Harmonogram zgłoszeń:
Nadsyłanie abstraktów: 15 maja 2026 r.
Decyzja o przyjęciu referatów: 15 czerwca 2026 r.
Termin uiszczenia opłaty konferencyjnej: 15 września 2026 r.
Publikacja programu: 15 września 2026 r.